Serwis polonistyczny Z.S. nr 4 w Nowym Sączu ©
MATURA 2021 · MATURA PISEMNA. Porady - PP i PR · PR - Interpretacja porównawcza. Najczęstsze błędy

 

 

Poziom rozszerzony: interpretacja porównawcza


Jak skonstruowany jest temat i czego wymaga?

Dokonaj interpretacjiporównawczej podanych utworów. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 300 słów.

Interpretacja porównawcza utworów literackich polega na przedstawieniu propozycji odczytania dwóch utworów należących do jednego rodzaju literackiego (odpowiednio: lirycznych, epickich lub dramatycznych), czyli zaprezentowaniu zrozumianych przez zdającego sensów zawartych w tych tekstach, a następnie ustaleniu podobieństw i/lub różnic między nimi i przedstawieniu wniosków wynikających z zestawienia tych podobieństw/różnic.

Co masz zrobić?

  • Zadaniem zdającego jest uzasadnienie postawionej tezy/hipotezy interpretacyjnej dotyczącej obu porównywanych utworów przez wskazanie rzeczowych argumentów pozwalających na jej uprawomocnienie.
  • Uzasadnienie powinno znajdować potwierdzenie nie tylko w tekstach, ale także w kontekstach (np. biograficznym, historycznoliterackim, filozoficznym, kulturowym).
  • Część argumentacyjna powinna zawierać ustalenia analityczne dotyczące na przykład:
  • elementów sytuacji komunikacyjnych dostrzeżonych w utworach;
  • kompozycji tekstów oraz ich funkcji;
  • cech stylu wypowiedzi i użytych w nich środków językowych (zwłaszcza o charakterze artystycznym) oraz ich funkcji;
  • dosłownych i niedosłownych znaczeń poszczególnych elementów utworów (w tym ich tytułów w wypadku porównywania utworów lirycznych), zwłaszcza metaforycznych, alegorycznych i symbolicznych;
  • przynależności gatunkowej tekstów;
  • kreacji świata przedstawionego (w tym funkcji motywów literackich w przeczytanych tekstach).
  • Praca interpretacyjna winna zawierać wyprowadzone z tych ustaleń wnioski służące osiągnięciu głównego celu pracy, czyli zaprezentowaniu podobieństw/różnic w całościowych sensach utworów.

 

Żeby przyjęte założenie interpretacyjne było niesprzeczne z utworami i spójne, piszący musi dokonać następujących operacji:

  1. odczytać sens pierwszego tekstu – czyli zrozumieć znaczenia w nim zawarte, określić jego przesłanie,
  2. odczytać sens drugiego tekstu, zachowując analogiczny tok postępowania,
  3. rozstrzygnąć, w jaki sposób sensy obu tekstów ze sobą współgrają, a w jakim zakresie są sprzeczne,
  4. zastanowić się, jakie znaczenie ma wspólny sens – jaki motyw, temat, pojęcie stanowi jego podstawę i jak te elementy funkcjonowały w literaturze, historii, filozofii lub innych dziedzinach nauki, życia, sztuki,
  5. dopiero po dokonaniu tych operacji myślowych może przyjąć założenie interpretacyjne i podjąć się jego uzasadniania.

 

Powyższe wskazania odnoszą się do sposobu przygotowania własnej wypowiedzi, do próby nakreślenia kierunku podejmowanych działań, sporządzenia notatek w brudnopisie pracy, planu wypowiedzi. Bowiem tekstów zaproponowanych do interpretacji porównawczej nie interpretujemy w wypowiedzi osobno, interpretujemy je razem, szukamy wspólnych miejsc, porównujemy. Porównywanie jest istotą polecenia, a to znaczy, że stanowi ono podstawę rozwinięcia, które jest główną częścią w wypowiedzi, że to jego elementy muszą tworzyć trzon wywodu. Pojawienie się elementów porównania wyłącznie w dwu-, trzyzdaniowym podsumowaniu jest sprzeczne z poleceniem. Utwory poddawane interpretacji porównawczej tworzą swoistą nową całość. Maturzysta interpretuje ich wspólny sens, łączący je temat, motyw, sposób jego kreowania przez twórców, cel, w jakim takie kreacje są dokonane w tekstach. Dlatego tak ważne miejsce w interpretacji porównawczej zajmuje jej kompozycja:

  • Zdający może zbudować wypowiedź w rozmaity sposób:

  1. w porządku linearnym prowadzącym od poszczególnych ustaleń analitycznych do wniosków natury ogólnej;
  2. w porządku linearnym prowadzącym od postawienia tezy/hipotezy, poprzez prezentację argumentów w postaci ustaleń szczegółowych, po sformułowanie wniosku;
  3. w porządku nielinearnym – zgodnie z pojawiającymi się skojarzeniami, rozszerzającymi krąg ustaleń lub je zawężającymi i pogłębiającymi.

 

Interpretacja porównawcza – najczęstsze błędy:

  • Koncentrowanie uwagi na strukturze tekstów skutkujące niefunkcjonalną analizą.
  • Nieumiejętność przejścia z poziomu analizy tekstów do poziomu ich interpretacji.
  • Wskazywanie podobieństw i różnic między elementami struktury tekstu, np. typem podmiotu lirycznego a nie sposobem i celem jego kreacji oraz konwencją, w jakiej się wypowiada.
  • Interpretacja tylko na poziomie sensów wpisanych  w teksty z pominięciem kontekstów interpretacyjnych; nieumiejętność wykorzystania kontekstów interpretacyjnych w pełnym odczytaniu znaczeń wpisanych w teksty.
  • Nieznajomość podstawowego kontekstu historycznego.
  • Dywagacje niezwiązane z tekstami.
  • Podsumowanie, które - zamiast wniosków interpretacyjnych - zawiera ogólne refleksje niezwiązane z wcześniejszą argumentacją; tendencja do moralizowania.
  • Wyliczanie środków poetyckich zamiast ich funkcjonalnej analizy. Interpretacja rozpoczyna się wówczas, kiedy odpowiemy na pytanie, w jakim celu te środki zostały użyte, jakie znaczenie wnoszą do rozumienia problemu.
[Opracowano z wykorzystaniem materiałów opublikowanych przez CKE]

 

W górę