Serwis polonistyczny Z.S. nr 4 w Nowym Sączu ©
MATURA 2021 · MATURA PISEMNA. Porady - PP i PR · Typy zadań testowych

   

Podczas rozwiązywania zadań testowych trzeba wykazać się umiejętnością wykonywania różnych operacji na tekstach nieliterackich – popularnonaukowych lub publicystycznych (artykuł, felieton, reportaż, wywiad). Niektóre zadania mogą sprawdzać wiedzę z zakresu nauki o języku oraz znajomość lektur obowiązkowych, czyli utworów literackich oznaczonych w podstawie programowej gwiazdką (pamiętaj, że mogą to być również lektury obowiązkowe z etapu gimnazjalnego).

 

Zadania testowe mogą mieć formę otwartą lub zamkniętą, ale nigdy nie ograniczają się do sprawdzania umiejętności prostego wyszukiwania informacji w tekście. Zawsze dotyczą umiejętności złożonych: wiązania i integrowania informacji, wnioskowania, interpreto­wania. Niektóre zadania mogą wymagać przekształcania tekstu lub badania jego struktury. Umiejętności, które warto szlifować, to m.in.: streszczanie, parafrazowanie, wyszukiwa­nie słów (pojęć) kluczowych, przeprowadzanie transformacji opartych na równoważności słów i konstrukcji językowych, wskazywanie tezy tekstu i argumentów, określanie funkcji wydzielonych fragmentów tekstu.

 

-----> TYPY ZADAŃ i słowa-klucze do poleceń.pdf <-----

 

Zadania testowe sprawdzające umiejętność wykonywania operacji na tekście można podzielić na trzy grupy:

1. Zadania sprawdzające rozumienie tekstu

a)  na poziomie znaczeń, np.:

  • wyszukiwanie informacji złożonych,
  • dostrzeganie powiązań między informacjami,
  • dostrzeganie związków przyczynowo-skutkowych między zdarzeniami w tekście,
  • odróżnianie informacji ważnych od drugorzędnych,
  • wnioskowanie na podstawie przesłanek zawartych w tekście,
  • określanie tematu / głównej myśli / przesłania tekstu,
  • dostrzeganie relacji między częściami składowymi tekstu,
  • określanie stosunku autora do opisanych zagadnień,
  • zadawanie pytań do tekstu,
  • rozpoznawanie znaczeń przenośnych wyrazów i konstrukcji wyrazowych;

b)  na poziomie struktury, np.:

  • określanie funkcji środków językowych zastosowanych w tekście (w tym epitetu, porówna­nia, przenośni),
  • badanie struktury tekstu,
  • określanie tezy tekstu i wskazywanie argumentów,
  • objaśnianie funkcji wydzielonych fragmentów tekstu na tle całości,
  • wyodrębnianie części składowych tekstu i określanie powiązań między nimi;

c) na poziomie komunikacji, np.:

  • rozpoznawanie informacji i opinii,
  • wyrażanie stosunku do opinii autora.

 

2. Zadania sprawdzające umiejętność wykonywania działań na tekście, np.:

  • wyszukiwanie słów kluczowych,
  • formułowanie pytań, na które odpowiedzią są kolejne fragmenty tekstu,
  • tworzenie planu tekstu,
  • streszczanie,
  • przekształcanie struktury tekstu.

 

3.  Zadania sprawdzające świadomość językową mogą dotyczyć:

  • słownictwa, czyli m.in. znaczenia słów, wyrazów i konstrukcji synonimicznych, wyrazów wieloznacznych, budowania definicji pojęć;
  • słowotwórstwa, czyli analizowania budowy wyrazów pochodnych i sposobu ich tworzenia;
  • fleksji, czyli odmiany wyrazów;
  • składni tekstu, czyli m.in. budowy wypowiedzeń, funkcji wyrazów w zdaniu (podmiot, orzeczenie, dopełnienie, przydawka, okolicznik), związków składniowych między częściami zdania (zgody, rządu, przynależności), budowy zdań złożonych, szyku wyrazów i wypowie­dzeń składowych w zdaniu złożonym, transformacji opartych na równoważności wyrazów i konstrukcji językowych;
  • funkcji tekstu;
  • cech gatunkowych tekstu;
  • zagadnień stylistycznych, czyli m.in. wartości stylistycznej środków językowych w tek­stach tworzonych w różnych celach i w różnych sytuacjach komunikacyjnych, cech tek­stów należących do poszczególnych stylów funkcjonalnych polszczyzny (popularnonauko­wego, publicystycznego, potocznego, urzędowego, artystycznego), zabiegów stylizacyjnych (archaizacja, dialektyzacja, stylizacja środowiskowa), różnicy między tekstem ustnym a tekstem pisanym;
  • innych umiejętności wskazanych w podstawie programowej dla II, III i IV etapu edukacyjnego w częściach Świadomość językowa.

Tekst kultury to: obraz, film, rzeźba, plakat, piosenka, opera, utwór muzyki klsycznej, fresk, grafika, dzieło architektoniczne, exlibris, reklama... itd. oraz tekst literatury pięknej (również gatunki synkretyczne i z pogranicza publicystyki) - wiersz liryczny, powieść, nowela, dramat właściwy, esej, felieton, reportaż... etc. Tekstem kultury może być nawet miasto lub kraj.


Wyróżniamy następujące teksty kultury:

  • pisane (np. artykuł prasowy, esej, powieść, wiersz, dramat, felieton...),
  • wizualne (np. fotografia, obraz, rzeźba, mural, graffiti, plakat, instalacja, reklama),
  • audialne (np. utwór instrumentalny, piosenka, audycja radiowa),
  • wirtualne (np. gra komputerowa, blog, hipertekst),
  • audiowizualne (np. film, teledysk, program telewizyjny, happening, reklama)

* * *

 

W górę