Serwis polonistyczny Z.S. nr 4 w Nowym Sączu ©
MATURA 2021 · Sztuka pisania. ROZPRAWKA · Rozprawka - jak ją napisać? · Rozprawka - słownictwo, porady

  

 

   

KONSTRUKCJE SKŁADNIOWE CHARAKTERYSTYCZNE DLA RÓŻNYCH CZĘŚCI ROZPRAWKI:

Początek wypowiedzi:

  • Temat zakłada, że...
  • Temat sugeruje wiele możliwości, jednak ...
  • Nawiązując do tematu ...
  • Moja odpowiedź na pytanie zawarte w temacie ...
  • Tę tezę postaram cię udowodnić w oparciu o ...
  • O słuszności tej tezy świadczą...
  •  Analizując wybrane utwory literackie, tj. ..., potwierdzę tę tezę


 Łączenie poszczególnych części w całość:

  • Po pierwsze...
  • Warto także zauważyć, że ...
  • Pragnę też zwrócić uwagę na ...
  • Nie wolno również pominąć...
  • Kolejnym utworem, do którego się odwołam, jest...


Sygnalizowanie własnego zdania:

  • Myślę (sądzę, uważam), że...
  • Według mnie...
  • Moim zdaniem...
  • Jestem przekonany, że...
  • Śmiem twierdzić, że...


Zakończenie wypracowania:

  • Myślę, że przytoczone argumenty pozwolą w pełni zgodzić się z twierdzeniem zawartym w temacie.
  • Na zakończenie wrócę jeszcze raz do tezy: „...”.
  • Podzielam ten pogląd i sądzę, że wart jest szerokiej popularyzacji.

 SŁOWNICTWO:

1. Słownictwo służące wyrażeniu własnej opinii:

- moim zdaniem
- uważam, że
- sądzę, że
- według mnie
- myślę, iż
- jestem zdania, że
- według mego przekonania
- po dokładnym przeanalizowaniu
- doszedłem do wniosku, że
- nabrałem przekonania, że
- jestem pewny, iż

2. Słownictwo służące wprowadzaniu argumentów:

- po pierwsze
- rozpocznę swoje rozważania od
- na potwierdzenie mego zdania posłużę się
- kolejnym argumentem, który przemawia na korzyść… jest
- weźmy pod uwagę
- nie sposób pominąć faktu, że

3. Wyrazy oceniające, służące podkreślaniu stanowiska: 

- z całą pewnością
- niewątpliwie
- bez wątpienia
- na pewno
- w istocie
- być może
- prawdopodobnie
- raczej
- na dobrą sprawę

4. Podsumowanie wypowiedzi:

- myślę, że udało mi się
- sądzę, że wykazałem
- kończąc, stwierdzam, że
- na zakończenie mogę stwierdzić, że
- po przeanalizowaniu zagadnienia doszedłem do wniosku, że

 

Przykładowe tematy rozprawek i wskazówki, jak je analizować, pisząc rozprawkę:

1. "Nie ma rozwoju bez nawiązania" (T. Burek). Uzasadnij, że istnieje nieustanny dialog między tekstami literackimi różnych epok.

Zauważ, że: 
Teza została przedstawiona za pomocą cytatu, a więc Ty jej nie formułujesz. 
Ważne jest tu polecenie: uzasadnij, czyli dobierz odpowiednie argumenty i przykłady - teksty, w których autorzy nawiązują do poprzednich epok. 
Nie polemizujesz z tezą, bo temat Ci na to nie pozwala. 
Powinieneś uwzględnić literaturę różnych epok. 
Pamiętaj, że utwory nawiązują do innych tekstów w różny sposób, np.: poprzez wspólny motyw, aluzję, stylizację, cytat. 

2. Wykaż prawdziwość sądu, że przeżycia osobiste pisarza mają wpływ na jego twórczość artystyczną.

Zwróć uwagę na polecenie: wykaż. 
Nie polemizujesz z tezą: przeżycia osobiste pisarza mają wpływ na jego twórczość artystyczną, ale uzasadniasz ją. 
W toku argumentacyjnym odwołujesz do utworów mających wyraźnie charakter autobiograficzny, np.: autor jest bohaterem utworu, kreacja podmiotu lirycznego lub narratora zawiera elementy autobiograficzne. 

3. Uzasadnij, odwołując się do utworów powstałych po roku 1939, słuszność tezy, iż ludzie mogą być solidarni i mogą angażować się w walkę ze złem.

Nie polemizujesz z tematem, uzasadniasz tezę: ludzie mogą być solidarni i mogą angażować się w walkę ze złem. 
Zwróć uwagę, że możesz uwzględnić tylko teksty literackie powstałe po 1939 roku, czyli w czasie II wojny światowej i po wojnie oraz współczesne, oczywiście nie tylko te, które omawiałeś na lekcji. 
Pamiętaj, że zło to nie tylko wojna. 

4. "Człowiek sam dla siebie nie może być wystarczającym źródłem nieomylnych kryteriów" - potwierdź lub obal tezę Jana Józefa Szczepańskiego, odwołując się do wybranych utworów literackich i własnych doświadczeń.

Tu masz wybór: możesz potwierdzić tezę lub ją odrzucić. 
Nie formułuj własnej tezy, lecz wykaż np. dlaczego nie akceptujesz poglądu wyrażonego w słowach Szczepańskiego. 
Nie musisz odwoływać się do tekstów autora cytatu. 
W temacie zostało użyte sformułowanie: własne doświadczenia. Są to Twoje przemyślenia i obserwacje. 

5. Błądzenie jest rzeczą ludzką. Czy wina i kara wpisane w doświadczenia bohaterów literackich mogą być przestrogą, pouczeniem...? Rozważ problem. Odwołaj się do tekstów należących do różnych rodzajów literackich.

Sąd rozpoczynający temat jest luźno związany z problemem zawartym w pytaniu. 
Wielokropek na końcu pytania sugeruje, że jest to myśl nieskończona i możesz ją uzupełnić. 
Sposób sformułowania pytania zawiera sugestię dotyczącą Twojej odpowiedzi. Powinieneś odwołać się do kreacji bohaterów. 
Dalsze wymagania stawiane Twojej odpowiedzi zawarte są w poleceniu, w którym pojawia się słowo rozważ. 
Rozważ oznacza: przemyśl, zbierz argumenty za i przeciw. 
Polecenie: rozważ sugeruje, byś we wstępie sformułował hipotezę, a w rozwinięciu przedstawił argumenty, kontrargumenty i przykłady. 
Musisz spełnić jeszcze jeden warunek: bohaterowie, do których kreacji się odwołasz, powinni reprezentować utwory z trzech rodzajów literackich: liryki, epiki i dramatu.

Czytanie literatury pięknej:

  • jest lekarstwem na obojętnośc Wszechświata ;)
  • zapewnia poznanie najciekawszych ludzi, jacy żyli i żyją na naszej planecie ;)
  • pozwala nabywać umiejętność lepszego rozumienia siebie i innych
  • rozwija wyobraźnię
  • jest panaceum na „niemotę ludzkich serc i dusz” (na szczęście niektórzy znają i rozumieją więcej niż 600 słów oraz piszą swą maturę powyżej 250, 300 słów...
  • wzbogaca zasób słownictwa
  • poprawia pamięć
  • eliminuje depresję, stres
  • kształtuje analityczne i syntetyczne myślenie
  • rozwija niezależny światopogląd
  • uczy krytycznie myśleć
  • kształtuje charakter
  • podnosi kwalifikacje zawodowe
  • rozwija talent oratorski

Summa summarum:

Czytając książki wzbogacasz swe człowieczeństwo, albowiem - jak mawiał Sokrates - „Bydlęcym [bezrozumnym] życiem człowiekowi nie warto żyć!” ;)

Tak! - Sokrates używa BRUTALIZMU JĘZYKOWEGO. Mówił, co myślał. Niestety, zwykli ludzie tego nie lubią - zwłaszcza hipokryci lub... głupcy. Ateńczycy uwięzili go i otruli cykutą; a po jakimś czasie postawili mu pomnik... ze złota! :(

     

W górę